دین در قرآن

واژه ى دین بیش از نود بار در قرآن، با معانى ذیل به كار رفته است:

الف) دین به معناى جزا و پاداش: مالِكِ یَوْمِ الدِّینِ[i]

ب) دین به معناى اطاعت و بندگى: قُلْ إِنِّی أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللّهَ مُخْلِصاً لَهُ الدِّینَ[ii]

ج) دین به معناى مُلك و سلطنت: وَ قاتِلُوهُمْ حَتّى لا تَكُونَ فِتْنَهٌ وَ یَكُونَ الدِّینُ لِلّهِ[iii]

د) دین به معناى شریعت و قانون: لَكُمْ دِینُكُمْ وَ لِیَ دِینِ[iv]

هـ) دین به معناى ملت: قُلْ إِنَّنِی هَدانِی رَبِّی إِلى صِراط مُسْتَقِیم دِیناً قِیَماً مِلَّهَ إِبْراهِیمَ حَنِیفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِینَ)[v]

و) دین به معناى تسلیم: إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللّهِ الْإِسْلامُ...[vi]

علامه ى طباطبایى، اسلام در این آیه ى شریفه را به تسلیم در برابر معارف و احكامى كه از مقام ربوبیت صادر گردیده و به وسیله ى رسولان بیان مى شود تفسیر مى كند; و اختلاف شرایع را به كمال و نقص ارجاع مى دهد.[vii] على(ع) نیز در حدیثى مى فرماید: « الاسلامُ هُو التَّسلیم ».[viii]]

ز) دین به معناى اعتقادات: لا إِكْراهَ فِی الدِّینِ...[ix]]

مرحوم طباطبایى در تفسیر این آیه ى شریفه مى فرماید: « دین یك سلسله معارف علمى است كه اعمالى را به دنبال دارد; پس مى توان گفت: دین، اعتقادات است و اعتقاد و ایمان از امور قلبى است كه اكراه و اجبار، بر آن ها حكومت نمى كند. اكراه در اعمال ظاهرى و افعال و حركات بدنى و مادى اثر دارد ».


[i]. فاتحه، آیه 4.

[ii]. زمر، آیه 11

[iii]. بقره آیه ى 193

[iv]. كافرون، آیه 6

[v]. انعام، آیه 161.

[vi]. آل عمران، آیه 19.

[vii]. محمد حسین طباطبایى، المیزان، ج 3، ص 120.

[viii].محمد محمدى رى شهرى، میزان الحكمه، ج 4، ص 527، حدیث 8811.

[ix]. بقره، آیه 256.