سخن دین 12
دین در قرآن
واژه ى دین بیش از نود بار در قرآن، با معانى ذیل به كار رفته است:
الف) دین به معناى جزا و پاداش: مالِكِ یَوْمِ الدِّینِ[i]
ب) دین به معناى اطاعت و بندگى: قُلْ إِنِّی أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللّهَ مُخْلِصاً لَهُ الدِّینَ[ii]
ج) دین به معناى مُلك و سلطنت: وَ قاتِلُوهُمْ حَتّى لا تَكُونَ فِتْنَهٌ وَ یَكُونَ الدِّینُ لِلّهِ[iii]
د) دین به معناى شریعت و قانون: لَكُمْ دِینُكُمْ وَ لِیَ دِینِ[iv]
هـ) دین به معناى ملت: قُلْ إِنَّنِی هَدانِی رَبِّی إِلى صِراط مُسْتَقِیم دِیناً قِیَماً مِلَّهَ إِبْراهِیمَ حَنِیفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِینَ)[v]
و) دین به معناى تسلیم: إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللّهِ الْإِسْلامُ...[vi]
علامه ى طباطبایى، اسلام در این آیه ى شریفه را به تسلیم در برابر معارف و احكامى كه از مقام ربوبیت صادر گردیده و به وسیله ى رسولان بیان مى شود تفسیر مى كند; و اختلاف شرایع را به كمال و نقص ارجاع مى دهد.[vii] على(ع) نیز در حدیثى مى فرماید: « الاسلامُ هُو التَّسلیم ».[viii]]
ز) دین به معناى اعتقادات: لا إِكْراهَ فِی الدِّینِ...[ix]]
مرحوم طباطبایى در تفسیر این آیه ى شریفه مى فرماید: « دین یك سلسله معارف علمى است كه اعمالى را به دنبال دارد; پس مى توان گفت: دین، اعتقادات است و اعتقاد و ایمان از امور قلبى است كه اكراه و اجبار، بر آن ها حكومت نمى كند. اكراه در اعمال ظاهرى و افعال و حركات بدنى و مادى اثر دارد ».
رواق به معنی پیشگاه خانه و سر پناه است و معمولا به جایگاهی گفته می شد، که در مدرسه ها و زیارتگاهها علاوه بر استفاده های دیگر، طلاب و دانشجویان برای بحث و گفتگو پیرامون موضوع و مطلبی که محل مناقشه بود یا برآن اشتراک نظر داشتند، در آن گرد هم جمع می شدند و به مباحثه و مناظره و گفت و شنود و طرح پرسش و پاسخ و نقد دیدگاه های دانشمندان و تلمذ از محضر فضلا و این قبیل امور می پرداختند.